۱۰۱۳۶-عمرمان را تمام کردیم ولی قرآن را نشناختیم+ آثار محبت اولیه و ثانویه به قرآن

مطاع فقط یک نفر است و آن یک نفر فقط جبرئیل است، و او روح الأمین است، اما روح چون به او زنده شده است نفوس صد و بیست و چهار هزار پیغمبر، از آدم تا به عیسی، فقط یک نفر است، مستثنا که او فوق تقدیر و تصور و ادراک است. روح همچو روحی است و امین همچو امانتی است.

به گزارش خبرگزاری «حوزه»، حضرت آیت الله وحید خراسانی در تفسیر آیه دوم سوره «یس» (وَ الْقُرْآنِ الْحَکیمِ) اظهار داشتند:

در سوره شعراء خداوند متعال مبدأ، منتها، وسط و تمام مایتعلّق بِه این تنزیل را بیان فرموده است، در این سوره تنزیل «مِن رَبِّ الْعَالَمِینَ»(1) است که بحث شد. در سُور متعدده قرآن، مسئله تنزیل طرح شده است.

بالنسبه به مبدأ نزول، اسماء مختلف است و هر اسمی خصوصیتی دارد بالنسبه به حیثی از حیثیات منزَّل، آیاتی که هست تنزیل «مِنَ اللّهِ الْعَزیزِ الْعَلیمِ» (2) «مِنَ اللّهِ الْعَزیزِ الْحَکیمِ» (3) «مِنَ الرّحْمنِ الرّحیمِ» (4)، همه این اسماء روی حساب دقیقی است، منتها در مواردی، عنوان مبدأ تنزیل "ربُّ العالمین" (5) است، که اسم ربّ دارای خصوصیتی است بین اسماء الهیه، و در این اسم، اثر مهم این است که در آیات قرآن هفت مرتبه این اسم آمده «ربنا آمنّا» (6) تا آخر، و مهم این است در موارد مهمه مثل دو آیه: یکی آیۀ هبۀ من لَدن که از اهم آیات است، "ربنا آتنا مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَهً "، «رَبّنا آتِنا فِی الدّنْیا حَسَنَهً وَ فِی اْلآخِرَهِ حَسَنَهً وَ قِنا عَذابَ النّارِ» (7) و باز آنچه بر اهمیت مطلب افزوده، عنوان اضافۀ توصیفیه "رب العالمین" است که مشتمل بر تمام عوالم وجود است که "لایشذ منه شاذٌ". تنزیل از چنین مقامی است.

اما وسیله نزول که امروز بحث در این جهت است، « نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِینُ». تنزیل از رب العالمین است، ولی واسطه این نزول معنون به دو عنوان است، عنوان اول، «الروح»، عنوان دوم « الأمین». فهم این کلمتَین باز توقف دارد بر درک دقایق آیاتی که نسبت به این وسیله نزول نازل شده است. در سوره شعراء «الروح الأمین» است، در سورۀ تکویر و در سورۀ نجم بیان شده است که این شخصیت کیست؟ و دارای چه خصوصیتی است، «نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِینُ، عَلَى قَلْبِکَ». (8) در تکویر این است: «إِنّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ کَریمٍ، ذی قُوّهٍ عِنْدَ ذِی الْعَرْشِ مَکینٍ» (9)، این تعبیرات از خداست. درک عمقش برای ما میسّر نیست، آنچه میسر است فقط شعاعی است؛ ذی قوه، خدا او را به ذی قوه معرفی می کند، این قوت چه قوتی است، باز خود قوت در قضیۀ مدائن لوت، حدّش روشن می شود، قدرت، قوت به اندازه ‌ای است که تمام مدائن لوط را از قعر زمین کَند، ششصد بال داشت، (۱۰) بر یکی از پرهای یکی از آن بال ها تمام مدائن لوط را برداشت، برد تا آنجا که خدا خواست، بعد «جَعَلْنا عالِیَها سافِلَها» (11) این نمونۀ قدرت کسی است که توانسته آوردن این آیات را تحمل کند و غیر او ممکن نبود. «ذی قُوّهٍ عِنْدَ ذِی الْعَرْشِ مَکینٍ». (12)

موجودی که در مقام عندیت ذی العرش، تعبیرات برای اهلش لازم است، در اینجا تعبیر خدا از خودش به ذی العرش می کند، نه زمین، نه آسمان، نه لوح، نه قلم، نه کرسی، با این که «وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ»، (۱۳) اسم عرش را آورده «عِنْدَ ذِی الْعَرْشِ مَکینٍ»، حال آن واسطه نزول چه کسی است؟.

ما عمرمان را تمام کردیم ولی قرآن را نشناختیم، همچنین مخلوقی، تحمل این را داشت که بار این وحی را به دوش بکشد، «نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِینُ». آن هم کسی که «ذِی قُوَّهٍ عِنْدَ ذِی الْعَرْشِ مَکِینٍ، مُطَاعٍ ثَمَّ أَمِینٍ».

دقت مطلب اینجاست، خوب این ها را اهلش بفهمند، البته لطائف این بحث برای عده ‌ای است که باید رویش کار کنند، در سورۀ شعراء، این چنین است: «نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِینُ».

اما در سوره تکویر شروع شده از «رسول کریم» «رسول» «کریم» «ذی قوه»، آن هم آن قوه «عِنْدَ ذِی الْعَرْشِ مَکِینٍ» بعد رسیده است به «مُطاع»، بعد رسیده است به «امین»، «ثَمَّ امین»، و کلمه «ثَمَّ»، بسیار معنی دارد، بعد از همه اینها تازه رسیده به مقام امانتی که بتواند این امین، آن امانت را که اسمش قرآن است، تحمل کند. مُطاعش عقل را مبهوت می کند، تمام ملائکه سماوات… – آن هم باز حقیقت ملائکه، فهمش در نهج البلاغه است، "من ملائکهٍ أسکنتهم سماواتک ورفعتهم عن أرضک هم أعلم خلقک بک" (14)، "و أقربهم منک"، بعضی از اینها اکتافشان، از آسمان ها بالاتر است، اقدامشان از ارضین سفلی. – همه اینها مطیع امین هستند، مُطاعیت او در این حد است، تمام و بدون استثنا مطیع هستند، مطاع فقط یک نفر است و آن یک نفر فقط جبرئیل است، و او روح الأمین است، اما روح چون به او زنده شده است نفوس صد و بیست و چهار هزار پیغمبر، از آدم تا به عیسی، فقط یک نفر است، مستثنا که او فوق تقدیر و تصور و ادراک است. روح همچو روحی است و امین همچو امانتی است.

همچنین در سوره نجم، در وصف "مَن نَزَّل به"، حامل قرآن باز بیان خدا این است، «عَلَّمَهُ شَدِیدُ الْقُوَى، ذُو مِرَّهٍ فَاسْتَوَى، وَ هُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلَى» (15) «لَقَدْ رَأى‏ مِنْ آیاتِ رَبِّهِ الْکُبْرى». (16)

در بین ۱۲۴ هزار پیغمبر، پنجاه مرتبه بر ابراهیم خلیل نازل شد، البته خلیل!!! «وَ إِذِ ابْتَلى‏ إِبْراهیمَ رَبّهُ بِکَلِماتٍ فَأَتَمّهُنّ قالَ إِنّی جاعِلُکَ لِلنّاسِ إِمامًا ً»(17) بر همچو کسی پنجاه مرتبه نازل شد، اما بر کسی که قرآن را بر او نازل کرد، شصت هزار مرتبه نازل شد. تفاوت محیّر العقول است، شصت هزار مرتبه! آن هم همچو قدرتی! با همچو قوتی!

در این شصت هزار مرتبه، صورت حقیقی خودش را به پیغمبر نشان نداد، فقط دو مرتبه در بین همه این مراتب، ظهور کرد، یکبار در زمین؛ یک بار هم در آسمان، شب معراج، آن صورت حقیقی را نشان داد.

اما در رؤیتی که در زمین اتفاق افتاد، آنچه روایت دارد این است که در کوه حراء خود را نشان داد از مشرق تا مغرب تمام آفاق را گرفت. این یک بار بود که در زمین آن خلقت اصلی را نشان داد، تا معلوم بشود چه قدرتی لازم است که بار سنگین کتابی را تحمل کند که تجلّی رب برای خلقش است. این حقیقت قرآن است.

بار دوم هم شب معراج بود که خودش را با ششصد جناح و با ششصد بال نشان داد، هر بالی از زمین تا آسمان، این هم شب معراج بود، در غیر این دو مورد به صورت عادی نازل می شد.

حالا نزول آیات هم باز بحثی دارد، چون خود آیات مختلف است، مثلاً نزول آیه الکرسی، نزول سوره حمد، نزول آیه ملک، نزول آیات اول سوره حدید، نزول آیات آخر سوره حشر، نزول اینها محیّر العقول است؛ منتها کو کسی که بفهمد. «هُوَ اللّهُ الّذی لا إِلهَ إِلاّ هُوَ عالِمُ الْغَیْبِ وَ الشّهادَهِ هُوَ الرّحْمنُ الرّحیمُ، هُوَ اللّهُ الّذی لا إِلهَ إِلاّ هُوَ الْمَلِکُ الْقُدّوسُ السّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ الْعَزیزُ الْجَبّارُ الْمُتَکَبِّرُ سُبْحانَ اللّهِ عَمّا یُشْرِکُونَ، هُوَ اللّهُ الْخالِقُ الْبارِىُ الْمُصَوِّرُ لَهُ اْلأَسْماءُ الْحُسنى‏ یُسَبِّحُ لَهُ ما فِی السّماواتِ وَ اْلأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزیزُ الْحَکیمُ» این آیات است که ابتدا می شود «لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى‏ جَبَلٍ لَرَأَیْتَهُ خاشِعًا مُتَصَدِّعًا مِن خَشْیَهِ اللّهِ وَ تِلْکَ اْلأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنّاسِ لَعَلّهُمْ یَتَفَکّرُونَ» (18).

پاورقی:

(۱)- واقعه، ۸۰.

(۲)- غافر، ۲.

(۳)- زمر، ۱.

(۴)- فصلت، ۲.

(۵)- شعراء، ۱۹۲.

(۶)- آل عمران، ۵۳.

(۷)- بقره، ۲۰۱.

(۸)- شعراء، ۱۹۳.

(۹)- تکویر، ۱۹.

(۱۰)- تفسیر القمی/ ج‏۲ / ۲۰۶ / [سوره فاطر(۳۵): الآیات ۱ الى ۱] ….. ص : ۲۰۶.

(۱۱)- هود، ۸۲.

(۱۲)- تکویر، ۲۰.

(۱۳)- بقره، ۲۵۵.

(۱۴)- نهج البلاغه، ص ۱۲۲.

(۱۵)- نجم، ۷-۵.

(۱۶)- نجم، ۱۸.

(۱۷)- بقره، ۱۲۴.

(۱۸)- حشر، ۲۴-۲۱.

منبع: پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله العظمی وحید خراسانی.