۱۰۲۲۶-ازدواج سفید, انتخابی بدتر از بد + ازدواج سفید محصول محبت خیالی و توهمی+ محبت به لذت برهنه یا آزاد

متاسفانه امکان شناخت سنتی زوجین پیش از ازدواج در کشور وجود ندارد و جوانان سخت تر می توانند به یکدیگر اعتماد کنند که در کنار سنگین بودن مخارج ازدواج حضور و گسترش هم باشی را رقم زده است

متاسفانه امکان شناخت سنتی زوجین پیش از ازدواج در کشور وجود ندارد و جوانان سخت تر می توانند به یکدیگر اعتماد کنند که در کنار سنگین بودن مخارج ازدواج حضور و گسترش هم باشی را رقم زده است.

 

سالن کوچک دانشکده شلوغ است. صندلی ها پر شده. دختر و پسرهای جوان ایستاده یا روی زمین نشسته اند و این وضع تا پشت در ادامه دارد. در سالن حرف از ساختارهای اشتباه است؛ ساختارهایی که سال ها در ذهن و رفتار جامعه ریشه کرده و حالا هر روز یک آجر از این بنای عظیم انسانی را با سلیقه خود جا به جا می کند. حرف از پدیده ای نوظهور است که از یکی، دو سال گذشته با عنوان «ازدواج سفید» بر سر زبان ها افتاد، بعد گفتند که سفید نیست و اصلا وجود ندارد اما دوباره نام آن را «هم باشی» گذاشتند و حتی «محمد اسلامی»، معاون فنی دفتر سلامت جمعیت وزارت بهداشت برای نخستین بار از ورود وزارت کشور به این موضوع خبر داد: «روی موضوع ازدواج سفید در کشور کار می شود؛ به طوری که در این زمینه ستادی در وزارت کشور با ریاست قائم مقام وزیر کشور در امور اجتماعی تشکیل شده است که در کنار چند مسأله دیگر مسأله ازدواج سفید را نیز بررسی می کند و احتمالا در آینده نزدیک گزارش های آن اعلام می شود.»

 

دوشنبه شب هم انجمن جامعه شناسی ایران به بهانه یک کار پژوهشی با عنوان «تجربه زیستی هم باشی در بستر پژوهش» نشستی ترتیب داده بود تا یادآوری شود که در این باره واقعیت دیگری هست که اگر باز روی آن سرپوش گذاشته شود، ممکن است در آینده به مرز هشدار برسد.

 

«لیلا شیری قیداری» که فارغ التحصیل کارشناسی ارشد رشته جامعه شناسی است، درباره پایان نامه ای حرف می زند که انجام آن سه سال زمان برده است.

 

او درباره نتایج این پژوهش دانشگاهی که صحبت های ٢٠ زوج تهرانی را مورد تحلیل محتوای کیفی قرار داده است، می گوید: «همان نابرابری هایی که در زندگی و ازدواج رسمی ممکن است وجود داشته باشد، کم و بیش بر این نوع ارتباط هم حاکم است؛ چون ساختار های اجتماعی بیشترین قدرت را به مردان می دهند. خانواده مردان راحت تر با این موضوع کنار می آیند و حتی رفت و آمد هم برقرار می شود؛ اما دختران کاملا از سوی خانواده طرد می شوند تا جایی که در صورت جدایی شانس بازگشت به خانواده هم برای آن کمتر خواهد بود. زنانی که وارد این نوع ارتباط شده اند، ناچارند وضعیت موجود را ادامه دهند. گفته های اولیه نشان می داد که در این نوع زندگی تقسیم کار وجود دارد؛ اما درنهایت همان وظایفی که زن در ازدواج متحمل آن می شود، در اینجا هم صادق است و مردان کمتر زیر بار مسئولیت می روند. در حالی که فضا برای این زنان پر از ابهام و ریسک است.»

 

ساختارشکنی یا شرایط بد اجتماعی

 

«امیر مسعودی امیرمظاهری» یکی دیگر از جامعه شناسانی بود که در این جلسه حضور داشت و در این باره نظر داد: «دسترسی به اطلاعات در این حوزه بسیار کم است در حالی که نپرداختن و نشناختن موضوع می تواند عواقب اجتماعی در پی داشته باشد. این نوع رابطه شاید در نگاه اول و از نگاه بخشی از جامعه حق انتخاب فردی و آزادی بیشتر برای دختران و پسران باشد اما آیا واقعا این آزادی فردی اتفاق افتاده است؟ یافته ها نشان داد از آنجا که فرصت های اجتماعی در جامعه بیشتر به نفع مردان است، حتی ورود پدیده های جدید هم باز به نفع همان نظام مردسالار تمام می شود. مردان در این گونه ارتباط ها از مسئولیت هایی که در ازدواج رسمی برعهده آنان است، شانه خالی می کنند در حالی که زنان همچنان همان مسئولیت ها به دنبالشان است در حالی که در معرض انواع انگ های اجتماعی هم قرار می گیرند. ضمن اینکه هنگام شکست عاطفی که در زنان اتفاق می افتد، مردان راحت تر با آن کنار می آیند. بیشتر خانم های تحقیق در بخشی از سوال ها اظهار خوشبختی می کردند؛ اما تحلیل محتوای صحبت ها نشان داد چون این افراد خود زندگی هم باشی را انتخاب کرده اند، ناچارند برای تأیید آن نقابی به صورت بزنند و ترجیح می دهند آن را درست جلوه دهند. واقعیت این است که پاسخ کنشگران اجتماعی با حقایق فاصله دارد.»

 

به اعتقاد او بازنمایی این واقعیت در لایه های مختلف جامعه مرفه یا طبقات پایین متفاوت است: «بخش اول به دنبال ساختارشکنی است و افراد طبقات پایین به دلیل شرایط اقتصادی به این شرایط تن می دهند.»

 

«امیدعلی احمدی»، جامعه شناس و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی هم ابتدا تعریفی درباره اصطلاح «هم باشی» ارایه داد: «مناسبات بین دو جنس مخالف است که وجهه اجتماعی و حقوقی ندارد. رابطه ای که مشخص نیست برای چه زمانی طراحی شده است و با الگوی ازدواج تفاوت جدی دارد؛ تحقیقات در غرب هم نشان می دهد که جایگزین نهاد خانواده نشده است. از دهه ٧٠ تاکنون میزان این گونه زندگی در آمریکا از یک به ٨ درصد رسیده است.»

 

او از سه گفتمانی که در ایران در این باره وجود دارد، نام برد: «انکار مسئولان کشوری و نگاه عارضه ای در صورت قبول آن، نگاه بدنه کارشناسی و واقع گرایانه با توجه به آسیب های آن و گفتمانی که از جنبه منفی و مذهبی موضوع را مورد نقد قرار می دهد.»

 

ناکارآمدی نهاد ازدواج یکی از مواردی است که امید علی احمدی درباره آن سخن می گوید: «متاسفانه امکان شناخت سنتی زوجین پیش از ازدواج در کشور وجود ندارد و جوانان سخت تر می توانند به یکدیگر اعتماد کنند که در کنار سنگین بودن مخارج ازدواج حضور و گسترش هم باشی را رقم زده است. بنابراین اگر نهاد ازدواج را کارآمد نکنیم با تمایل بیشتر به این موضوع روبه رو خواهیم بود. عرف گرایی و سکولاریسم و تقدس زدایی از ازدواج، فردگرایی، عقل گرایی و گرایش های پسامدرن از دیگر دلایل بروز این پدیده در ایران است.»

 

او در ادامه به نتایج برخی تحقیقات غربی در این حوزه اشاره کرد: «در غرب خشونت، کودک آزاری و فقر کودکان در این گونه از زندگی بیشتر از زندگی خانوادگی رسمی است و آنها درصورتی هم خانگی را تایید می کنند که مقدمه ای برای ازدواج رسمی باشد، اما در ایران ریشه در ناتوانی جوانان در ازدواج در کلانشهرها دارد، به خصوص کسانی که دانشجو یا شاغل شهر دیگری هستند و شرایط پنهان کاری بیشتری دارند.»

 

از سه سال گذشته که باب صحبت درباره این پدیده نوظهور باز شد تا همین امروز نقد جامعی درباره آن نشده است. حالا امیدعلی احمدی هم معتقد است که اگر واقعیت اجتماعی است نباید آن را کنار بزنیم. باید دید که ساختارها با زنان و دختران چه کرد که به این شکل زندگی روی آورده اند با این که می دانند به نفعشان نیست.

 

ضرر ساختار های اشتباه

 

به اعتقاد «عالیه شکربیگی»، دیگر جامعه شناسی که در این جلسه حضور داشت، در ایران حتی زمانی می گفتند که اصلا در این باره حرف نزنید اما حالا خوشبختانه اهمیت این موضوع و عواقب نپرداختن به آن باعث شده است تا حتی وزارت کشور هم سه ماه قبل به این موضوع ورود جدی داشته باشد و بررسی آن را در دستور کار قرار دهد: «متاسفانه در سال های گذشته ساختارهای اشتباه باعث شد جامعه خود پاسخی برای مشکلات طرح کند به طوری که بسیاری از کسانی که در این ارتباط قرار گرفته اند، عنوان می کنند که ما توانایی ایجاد زندگی معمولی و عادی را نداشتیم. در این گونه ارتباط هم باز جامعه از پسران حمایت می کند.»

 

در یکی، دو سال اخیر بحث های زیادی درباره نام ازدواج سفید در رسانه ها مطرح شد و حتی بعضی از آن به عنوان هم باشی سیاه یاد کردند. با وجود این، مظاهری، جامعه شناس معتقد است: «مهم اسم ها نیست، مهم پدیده ای است که در کنار اسم به وجود می آید و اگر سازوکاری برای آن نداشته باشیم، پیامدهایی در ابعاد گوناگون برای جامعه رقم خواهد خورد. اگر واقعا نگران هستیم باید در سیاست ها طوری برنامه ریزی کنیم که ازدواج نقش و کارکرد اصلی خود را پیدا کند.»

 

در طول این نشست انتقادهای زیادی مبنی بر سوگیری و نگاه آسیب شناسی به این پژوهش شد. برخی هم عنوان می کردند که در این پژوهش به دید یک قربانی به زنان نگاه شده است اما پژوهشگر حاضر این موضوع را رد کرد: «من در ابتدای تحقیق هیچ دید منفی نسبت به این موضوع نداشتم اما هنگام پژوهش دیدگاه من هم تغییر کرد. نتایج نشان داد که مردان در این روابط بیشتر به دنبال فرصت هستند و قصد اولشان ازدواج رسمی نیست اما موضوع را راحت تر بیان می کنند ولی زنان کمتر حاضرند مسأله را با جامعه بیان کنند.»

 

عالیه شکربیگی هم معتقد است وقتی در این تحقیق بحث ناکارآمدی ازدواج مطرح می شود یعنی خانواده مورد نقد قرار می گیرد؛ اینکه واقعا کارکرد خانواده و ساختارها چه عملکردی داشته است که جامعه را با بن بست مواجه کرده است.»

 

سلامت نیوز: ازدواج سفید، انتخابی بدتر از بد