RSS
 

بایگانی برای اسفند ۹ام, ۱۳۹۶

۲۰۱۷-ثوبان چه شخصیتی دارد؟ اهل بیت (ع) چه نظری درباره او و روایات او دارند؟+ برد محبت حقیقی تا کجاست؟

۰۹ اسفند
ثوبان چه شخصیتی دارد؟ اهل بیت (ع) چه نظری درباره او و روایات او دارند؟
پرسش
ثوبان چه شخصیتی دارد؟ اهل بیت (ع) چه نظری درباره او و روایات او دارند؟ معنای مولا در عبارت «ثوبان مولا رسول الله» چیست؟
پاسخ اجمالی

«ثوبان» که از او به عنوان «مولا رسول الله» یاد شده است، از جمله غلامانی بود که توسط پیامبر (ص) آزاد شد، و پس از آزادی از یاران پیامبر و دوست دار اهل بیت (ع) شد. درباره شدّت محبّت و علاقه وی به پیامبر (ص) و خاندانش روایتی در برخی از کتاب های حدیثی بیان شده است.

 

پاسخ تفصیلی

نام چند نفر از اصحاب رسول خدا (ص) ثوبان بوده است، امّا اسم ثوبان با وصف «مولا [۱] رسول الله» تنها به یک شخص گفته شده است. [۲]

 

بنابراین، ثوبان یکی از اصحاب رسول خدا است و با اطلاعات اندکی که درباره او وجود دارد، حداقل می توان به شدت علاقه او به پیامبر اسلام (ص) و خاندان او، پی برد.

 

در رجال شیخ طوسی آمده است، ثوبان که کنیه اش «اباعبدالله» است، از اصحاب پیامبر (ص) است. [۳] و بنابر نقل عسقلانی در «الاصابة» ثوبان از اصحاب مشهور پیامبر (ص) است که نخست پیامبر (ص) وی را خرید و سپس آزاد کرده است، ولی ثوبان با میل و اختیار خود و تا آخر حیات پیامبر اکرم (ص)، به ایشان خدمت کرده است. [۴]

 

گفتنی است که در کتاب های معتبر روایی ما؛ مانند کتب اربعه، روایتی از او نقل نشده است، امّا در دیگر کتاب های حدیثی تعدادی روایات از او نقل شده است. از جمله روایاتی که از او رسیده است و در آن می توان به علاقه او به رسول خدا و اهل بیتش (ع) دست یافت، روایتی است که پیامبر (ص) از علاقه ثوبان به خود و اهل بیتشان می پرسند که ثوبان می گوید: به خدا قسم اگر با شمشیرها قطعه قطعه شوم، یا بدنم با قیچی بریده شود، یا در آتش سوزانده شوم و … برای من آسان تر از آن است که نسبت به شما و اهل بیت و اصحابتان کوچک ترین ناخالصی در دل داشته باشم. [۵]

 

طبرسی در تفسیر مجمع البیان در ذیل آیه «وَ مَنْ یُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِکَ مَعَ الَّذینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ مِنَ النَّبِیِّینَ وَ الصِّدِّیقینَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحینَ وَ حَسُنَ أُولئِکَ رَفیقاً»، [۶] می گوید: گفته شده است این آیه در شأن ثوبان خادم پیامبر (ص) نازل شده است؛ زیرا روزی به خدمت پیامبر (ص) رسید در حالی که پریشان و مریض بود. پیامبر (ص) به او فرمودند چه شده است؟ گفت: بیمار نیستم ولی در این فکرم که فردای قیامت، اگر وارد جهنم شوم، هرگز شما را نمی بینم و اگر وارد بهشت شوم، مقام و منزلتی بسیار پایین تر از شما خواهم داشت که نمی توانم به حضورتان برسم، همین موضوع است که مرا اندوهناک کرده است. در این هنگام بود که این آیه نازل شد و پیامبر به او فرمود: به خدا قسم! ایمان هیچ مسلمانی کامل نمی شود تا این که مرا از خودش و پدر و مادرش و همسر و فرزندانش و از همه مردم بیشتر دوست داشته باشد. [۷]

 

بنابراین با توجه به مطالب بیان شده، می توان وی را از محبان رسول خدا و خاندان پاکش دانست.

 

اما همان طور که از قرائن مشخص شد،معنای کلمه «مولا» در صفتی که برای ثوبان آمده است (ثوبان مولا رسول الله)، می تواند به معنای آزاد شده رسول خدا، یا به معنای عبد رسول خدا باشد، ولی با توجه به این که ثوبان در همان ابتدا، توسط پیامبر (ص) آزاد شده بود، معنای اول با شخصیت وی سازگارتر است.

 

در پایان خاطر نشان می کنیم که از ثوبان روایات چندانی در منابع شیعی وجود ندارد، لذا نظری از اهل بیت (ع) درباره روایات او یافت نشد.

 

 


[۱] واژه “ولایت” و “مولى” از ماده “ولى” گرفته شده و اهل لغت معانى گوناگون را براى آن برشمرده‏اند: مالک، عبد، معتِق (آزاد کننده) معتَق (آزاد شده)، صاحب (همراه)، قریب (مانند پسر عمو)، جار (همسایه)، حلیف (هم پیمان)، ابن (پسر)، عمّ (عمو)، ربّ، ناصر، منعِم، نزیل (کسیکه در جایى سکنى گزیند) شریک، ابن الاخت (پسر خواهر)، محبّ، تابع، صهر (داماد)، اولى بالتصرف (کسى که از جهاتى بر تصرف در امور شخصى دیگرى، از خود او شایسته‏تر است). برگرفته از نمایه «معنای ولایت»، سؤال ۱۵۳ (سایت: ۱۱۵۶) .

[۲] . عسقلانی، ابن حجر، الاصابة، ج۱، ص ۵۲۸، دار الکتب العلمیة، بیروت، ۱۴۱۵ق.

[۳] . طوسی، محمد بن حسن، رجال طوسی، ص ۳۱، انتشارات حیدریه، نجف، ۱۳۸۱ ق.

[۴] . الاصابة، ج ۱، ص ۵۲۸.

[۵] . تفسیر امام حسن عسکری (ع)، ص ۳۷۰، مدرسه امام مهدی (عج)، قم، ۱۴۰۹ق؛ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۲۷، ص ۱۰۰، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۳ ق.

[۶] . نساء، ۶۹.

[۷] . طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج ۳، ص ۱۱۰، انتشارات ناصر خسرو، تهران، ۱۳۷۲ش.